Giữa những bộn bề và mông lung của tuổi 18, trang sách của liệt sĩ, nhà văn Nguyễn Văn Thạc đã vô tình mở ra cho cô sinh viên Ngôn ngữ Anh một góc nhìn hoàn toàn mới về thiên nhiên và cuộc đời. Từ dòng sông mát lành chảy qua "Mãi mãi tuổi hai mươi", bài viết là những chiêm nghiệm sâu sắc về bèo dạt, cá lội, những con thuyền và cả hành trình học cách đứng dậy sau vấp ngã của một tâm hồn yêu văn chương.
Dương Thị Kim Tỏa sinh năm 2004, hiện là sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, chuyên ngành Biên - Phiên dịch. Hội viên CLB Văn thơ trường Đại học Đồng Tháp tháng 09/2026.
Đến với văn chương là một cơ duyên khá tình cờ. Không mang nhiều kỳ vọng, mình chỉ mong việc đọc sách sẽ giúp mình giết đi khoảng thời gian chán ngắt của tuổi 18 đầy mông lung. Thế rồi, mình được mở rộng góc nhìn văn chương qua chiến sĩ, nhà văn Nguyễn Văn Thạc, một chiến sĩ cách mạng mang trong mình một tâm hồn thơ mộng vô cùng. Từ đó, khi nhìn ngắm vạn vật trong cuộc sống, mình không còn nhìn qua thấu kính của những lo toan, vất vả, mà thấy ở đó một vẻ đẹp khó lòng cưỡng lại.
Đó là những chiếc lá mùa thu rơi, những đợt mưa rào tầm tã của mùa hạ, trăm hoa đua nở vào mùa xuân rực rỡ, hay cái lạnh buốt của mùa đông. Mình không còn nhìn sự vật bằng sự hoang mang cần tìm hiểu, mà tập trung cảm nhận thiên nhiên, thứ mà chúng ta thường vô tình bỏ quên khi trưởng thành.
Ngày bé, ta cứ vô tư vui đùa và tận hưởng những món quà của thiên nhiên: cùng nhau đếm những vì sao, bơi lội dưới dòng sông mát lạnh, chạy nhảy trên cánh đồng mùa gặt... Đó là nơi mình lớn lên, nơi chôn nhau cắt rốn, xứ sở thiên nhiên tươi đẹp mang tên An Giang.
Trong những ngày đọc cuốn sách gối đầu giường Mãi Mãi Tuổi Hai Mươi, mình đặc biệt ấn tượng với hình ảnh dòng sông, một dòng mạch mát lạnh chảy qua tâm hồn. Khi người chiến sĩ chiêm nghiệm vẻ đẹp của những hàng cây bạch đàn, không hiểu sao tâm trí mình lại hướng về dòng nước mát lành ấy. Nhờ đó, mình nhìn thiên nhiên với một lăng kính hoàn toàn khác biệt.
Dòng nước luôn chảy và chưa bao giờ dừng lại quá lâu; nó có thể đổi hướng nhưng không thể ngừng trôi. Trên dòng nước ấy có những số phận trôi nổi không rõ định hướng, tựa những chú chim lạc đàn cứ bay mãi không có đích đến. Phải chăng do vô tình hay số phận khắc khổ đã khiến họ không thể tự tay cầm lái cuộc đời mình?
Trên dòng nước ấy, có đám bèo dạt, có những chú cá và cả những con thuyền.
Bèo dạt chẳng thể tự định đoạt cuộc đời, cứ xuôi theo dòng chảy và phó mặc cho số phận. Dù bến đỗ tốt hay xấu, nó chỉ có thể nhẫn nhịn chứ chẳng thể ngang tàng.
Những chú cá có thể chọn sống bầy đàn hay đơn độc, nhưng chúng vẫn được quyền chọn cách sống cho riêng mình. Chúng biết mình nên làm gì, chỉ đôi khi vì mải mê theo đuổi những miếng mồi ngon mà từ thợ săn lại hóa thành con mồi của kẻ khác. Sóng gió hay bình yên, tất cả đều do chúng tự quyết định.
Những con thuyền lại do con người điều khiển. Họ biết mình phải đi đâu, làm gì, nhưng không phải lúc nào cũng chọn đúng đường. Có lúc họ đi lạc, chọn nhầm bến đỗ. Dù vậy, dòng nước vẫn cứ chảy, và để sống tốt hơn, các nhân vật chỉ có hai con đường để thay đổi số phận:
Một là xuôi theo dòng chảy, chấp nhận số phận, chọn một bến bờ cho cả đời ngay từ lần đầu tiên. Dù đau khổ hay khó khăn, họ cũng không than vãn, chẳng quay đầu.
Hai là như cá chép vượt Vũ Môn. Họ biết mình đã chọn sai và muốn được làm lại từ đầu. Dù phải trả một cái giá đắt đỏ, phải vượt qua những con thác cao và hiểm trở, họ vẫn dũng cảm làm. Con thác ấy dường như đã định sẵn, nhưng quyết định vượt qua hay không hoàn toàn nằm ở họ.
Qua những suy ngẫm ấy, mình muốn nhắn nhủ với bạn và cũng là tự nhắc nhở chính mình: Mỗi bước đi của chúng ta không thể sống như bèo trôi, cũng chẳng thể mãi rụt rè như chú cá. Chúng ta là những con người làm chủ cuộc đời, cứ mạnh mẽ bước về phía trước; chọn sai thì ta chọn lại, đừng ngại ngần hay sợ ánh nhìn của người khác. Hãy sống trọn vẹn và đúng đắn với bản thân mình.
Có vượt qua hay không, có đáng hay không – tất cả đều do bạn lựa chọn. Mỗi con thuyền đều mang một nét đặc trưng riêng, và cuộc đời mỗi người cũng có những thử thách khác nhau. Nếu bạn chọn nhẫn nhịn, bạn vẫn là người đáng quý vì đã dám hy sinh cho người khác. Còn nếu bạn chọn dấn thân vượt thác, bạn vẫn luôn là chính mình, sống đúng với thế giới quan của bản thân: dám làm và dám chịu trách nhiệm.
Mình từng nghĩ mình là một người đặc biệt, cho đến khi tâm thức nhận ra mình chỉ là một cô gái bình thường đang sống một cuộc đời bình yên. Thế nên, những dòng sông vẫn chưa thỏa mãn trí tưởng tượng, mình muốn vươn xa hơn nữa. Mình đã bước đi trên những con đường thiếu người dìu dắt; dẫu đôi chân có mệt mỏi, mình chưa từng dám bỏ cuộc. Bởi vì phía sau mình có ba mẹ, và phía trước là những ước mơ. Ước mơ kéo mình đứng dậy, còn ba mẹ ở phía sau là điểm tựa vững chắc nâng đỡ mỗi khi đôi chân muốn chùng xuống.
Mỗi bước đi của mình đều in hằn dấu ấn thời gian. Có những dấu chân non nớt được ghi lại bởi vòng tay ba mẹ, có những bước ngây thơ giấu kín, và có cả những vết thương từ những lần vấp ngã cùng sự kiên cường đứng dậy.
Mỗi chặng đường qua đi, cách bước chân của mình lại khác. Hồi bé vô tư, mình cứ chạy, cứ đi mà chẳng cần đích đến, để rồi đôi khi vấp ngã những cú đau ngoài da thật đơn giản.
Lớn hơn một chút, thói quen cứ chạy và không suy nghĩ ấy lại khiến mình vấp phải một vết thương sâu hoắm. Lúc ấy, mình chỉ biết đến sự đau đớn tê dại mà chẳng nhận ra vấn đề nằm ở đâu.
 |
| Ảnh tác giả cung cấp |
Và đến hiện tại, chính những vết thương ngày một lớn dần đã dạy mình phải đi chậm lại, chậm hơn rất nhiều so với trước đây. Có những lúc, sự đắn đo và sợ đau lớn đến mức mình chỉ muốn né tránh, chẳng dám bước tiếp. Chẳng có vòng tay nào giúp mình đứng dậy ngay lúc ấy, hoặc đúng hơn là mình ngần ngại không dám bày tỏ cùng ba mẹ để cùng gỡ rối tâm tư. Mình đã phải tự học cách đứng vững bằng chính sức mình.
“Vì điều gì mà mình không dám chạy? Vì sợ đau, vì nhút nhát, hay vì đã quá mệt mỏi đến mức không dám bước đi nữa?”
Dù bên trong nội tâm đôi khi tự phủ nhận chính mình, nhưng ở bề ngoài, mình vẫn cố gắng chạy đến kiệt sức để tìm định nghĩa cho bản thân. Có lẽ, vì đã tự áp lực lên tinh thần quá lớn, nên những suy nghĩ bên trong và nguồn năng lượng bên ngoài cứ thế chằng chịt, rối ren.
Mình muốn trở thành một ngọn lửa phát sáng từ tận con tim ra đến ngoài da, chứ không muốn giống như một chiếc đèn rỗng, bên ngoài lấp lánh nhưng bên trong lúc nào cũng phải chật vật vay mượn năng lượng để duy trì ánh sáng.
Và dường như, chính cái tên xinh đẹp mà mẹ đặt cho lại là thứ kéo mình đứng dậy mỗi khi chùng bước. Mẹ là một người phụ nữ mạnh mẽ đến kiên cường, người đã trao cho mình món quà tuyệt vời nhất: thanh xuân của mẹ.
Chẳng thể nào kể hết sự yêu thương, ủng hộ và hy sinh mà mẹ dành cho mình. Để tâm hồn con được bay bổng theo những trang văn, người mẹ ấy đã lặng lẽ bôn ba ngoài kia, chạy theo những lo toan cơm áo gạo tiền để con được tự do theo đuổi ước mơ.
Và dẫu ước mơ có lớn hơn nỗi sợ, mình chỉ sợ nhất một điều: mình không thành công kịp lúc mẹ già đi. Thế nhưng, nỗi sợ đó không thể làm mình chùng bước, mà trở thành động lực để mình tiếp tục chạy.
Cứ chạy, rồi có lúc nhìn lại, dẫu ai đó đang chạy nhanh hơn, mình vẫn sẽ đi thật xa và thật nhanh. Để rồi khi chạm tay đến thành công, mình có thể tự hào đưa người phụ nữ đã chấp cánh cho ước mơ ấy cùng đồng hành trên những chặng đường phía trước...
A.N