VANTHO - Cây bút trẻ Nguyễn Minh Hùng sinh năm 2006 ở xã Tân Lược, tỉnh Vĩnh Long, đang theo học ngành Giáo dục Công dân tại Trường Đại học Đồng Tháp.
Nguyễn Minh Hùng đã có một số thành tích nổi bật trong các kỳ thi học sinh giỏi môn Ngữ văn. Trong quá trình học tập, anh đã đạt 01 giải Khuyến khích trong kỳ thi Học sinh giỏi môn Ngữ văn cấp huyện và 02 giải Khuyến khích trong kỳ thi Học sinh giỏi môn Ngữ văn cấp tỉnh. Những thành tích này ghi nhận năng lực học tập, khả năng cảm thụ văn học, tư duy ngôn ngữ và niềm say mê đối với môn Ngữ văn của Nguyễn Minh Hùng từ những năm còn ngồi trên ghế nhà trường.
 |
| Cây bút trẻ Nguyễn Minh Hùng ở Vĩnh Long |
BẦU TRỜI TRONG NẾP LỤA
Nắng tháng Mười ở Mỹ Ngãi luôn quẩn quanh một vị ngai ngái đượm hơi phù sa từ nhánh sông Cần Lố bay vào. Nắng len qua hàng rào dâm bụt, đổ dài trên khoảng sân gạch rêu phong và hong khô những vạt áo sờn vai má tôi vừa phơi ban sáng. Tôi ngồi bệt giữa nhà, xung quanh là la liệt sách vở, quần áo và chiếc vali đỏ mới toanh. Sáng mai, tôi sẽ rời căn nhà gỗ ám khói bếp này để lên thành phố Cao Lãnh, chính thức trở thành sinh viên trường Đại học Đồng Tháp. Trong đầu một đứa con gái mười tám tuổi như tôi lúc bấy giờ, thế giới ngoài kia là một bức tranh lấp lánh những gam màu rực rỡ, những chân trời rộng lớn và những hoài bão tự do. Còn thế giới của má tôi, tôi đã luôn mặc định, chỉ quẩn quanh bằng khoảng sân trước nhà, chái bếp ám muội than và những luống rau ngoài mé sông.
Má bước lên từ nhà sau, đôi bàn tay gầy guộc, nổi đầy những đường gân xanh còn vương chút mủ chuối chát. Má chùi vội tay vào vạt áo bà ba đã bạc màu, rồi chìa về phía tôi một bọc giấy báo được gói ghém cẩn thận. “Mở ra coi thử vừa ý không”. Tôi đón lấy bọc giấy, gỡ từng lớp băng keo. Bên trong là một chiếc áo dài lụa màu thiên thanh. Kiểu dáng áo đã cũ, phần cổ cao cật lực, lụa trơn mát rượi nhưng phảng phất mùi băng phiến lẫn mùi của thời gian.
“Áo hồi con gái của má đó,” má nói, ánh mắt lảng đi nơi khác, nhìn ra rặng bần đang đong đưa theo gió. “Má cất kỹ lắm, lụa hồi xưa bận mát rượi. Đem theo lên trển đi con. Mơi mốt đi thực tập sư phạm, mần cô giáo đứng lớp thì lấy ra bận. Khỏi may mới, tốn tiền tía má ở nhà.”
Tôi khẽ “dạ” một tiếng, vuốt ve bề mặt tấm lụa nhưng trong lòng không mấy gợn sóng. Tôi thương má, dĩ nhiên, nhưng đôi khi sự thực tế đến mức thô ráp của má làm tôi nghẹt thở. Từ nhỏ đến lớn, tôi chưa bao giờ thấy má trang điểm, chưa bao giờ nghe má than thở về những ước mơ hay khao khát xa xôi. Đời má là những mùa lúa, là nồi cá rô kho quẹt đắp đổi qua ngày, là chuyện học phí của chị em tôi. Má như một cái bóng thầm lặng, một người phụ nữ Việt Nam điển hình chỉ biết hy sinh, tần tảo, cạn kiệt thanh xuân để vun vén cho gia đình mà không giữ lại chút gì cho riêng mình. Tôi từng tự nhủ, mình sẽ không bao giờ giống má. Mình phải sống một cuộc đời có dấu ấn, có ước mơ.
Đêm đó, khi tiếng ếch nhái ngoài đồng đã bắt đầu râm ran gõ nhịp, tôi đem chiếc áo dài ra ngắm dưới ánh đèn nê-ông mờ ảo. Ướm thử lên người, tôi thấy phần eo và ngực hơi rộng. Vốn khéo tay, tôi lấy hộp kim chỉ của má ra, định tự mình bóp lại vài phân cho ôm dáng. Tôi dùng mũi kéo nhỏ xíu, cẩn thận lách vào từng mũi khâu ở nẹp áo. Khi tháo đến phần lớp lót dưới cổ áo, mũi kéo bỗng vấp phải một thứ gì đó ran rát, cồm cộm. Nó không phải là lớp vải đệm lót thông thường.
Tò mò, tôi miết ngón tay dọc theo mép lụa, rồi nhẹ nhàng rứt đứt đường chỉ chần. Từ bên trong lớp vải lót ố vàng, một mảnh giấy gập nhỏ làm tư, mỏng tang và tưa mép rơi xuống chiếu. Mảnh giấy xé ra từ cuốn vở học trò, nếp gấp đã hằn sâu đến mức tưởng chừng chạm mạnh sẽ rách bươm. Mực bút máy màu tím nín đã nhạt nhòa, nhưng những nét chữ nghiêng nghiêng, thanh thoát thì vẫn còn hiện rõ. Đó là nét chữ của má, nhưng không phải là những nét nguệch ngoạc ghi chép tiền lúa, tiền phân bón như tôi vẫn thường thấy.
Tôi nín thở, lật giở mảnh giấy dưới ánh đèn vàng vọt:
“Mỹ Ngãi, ngày... tháng... năm 1999
Gửi Thu,
Hôm nay mình nhận được giấy báo trúng tuyển trường Sư phạm rồi Thu à. Cầm tờ giấy trên tay mà mình mừng rớt nước mắt. Vậy là giấc mơ được đứng trên bục giảng sắp thành hiện thực rồi. Mình thèm được mặc chiếc áo dài thiên thanh này, thèm được cầm phấn trắng, được đi ra khỏi lũy tre làng để nhìn thấy thế giới ngoài kia. Mình muốn dạy cho tụi nhỏ xóm mình những bài học làm người, những giờ Giáo dục Công dân đầu đời để tụi nó biết khao khát vươn lên...
Nhưng Thu ơi, chắc mình phải gác lại thôi. Tía mình ho ra máu cả tháng nay, bác sĩ nói lao phổi nặng. Mùa lũ năm ngoái lúa ngập trắng đồng, nhà mắc nợ người ta chưa trả dứt. Má mình cứ khóc thầm suốt đêm sau hè. Người ta sang hỏi cưới mình, nhà bên đó hứa cho một khoản tiền để lo thuốc thang cho tía. Chắc mình phải lấy chồng. Mình không đành lòng nhìn tía mất, nhìn bầy em nheo nhóc bỏ học. Giấc mơ của mình đành xếp lại. Chiếc áo dài tía chắt mót may cho bận ngày khai giảng, mình đành cất vô rương vậy. Cậu lên tỉnh học, nhớ học luôn phần của mình, nhớ mang theo những chuyến đi mà mình chưa kịp đi nhé...”
Tôi ngồi lặng đi. Bóng tối ngoài ô cửa sổ đặc quánh, nhưng trong lòng tôi lại như có một cơn bão vừa càn quét qua. Tờ giấy trên tay mỏng manh mà nặng trĩu. Cổ họng tôi nghẹn đắng, một luồng cảm xúc xót xa trào dâng khiến sống mũi cay xè. Giọt nước mắt đầu tiên rơi xuống, thấm vào nếp lụa thiên thanh, loang ra thành một vệt sẫm màu. Tôi quay đầu nhìn qua khe cửa khép hờ. Trong buồng, má đang ngủ. Dưới ánh sáng bàng bạc của vầng trăng muộn hắt qua song cửa, tôi nhìn thấy bóng lưng gầy guộc của má cong lại như một dấu hỏi lớn của số phận. Mái tóc đã lấm tấm sợi bạc xõa trên chiếc gối sờn, và đôi bàn tay thô ráp, chai sần buông thõng bên mép mùng.
Lần đầu tiên trong mười tám năm cuộc đời, tôi nhìn má không chỉ với tư cách là “má của tôi”. Tôi thấy một người phụ nữ đã từng có tuổi trẻ. Tôi thấy một cô gái mười tám tuổi rực rỡ, cũng đầy khao khát và hoài bão như tôi bây giờ. Cô gái ấy từng có một thế giới riêng mênh mông, từng mơ về phấn trắng, bảng đen, về những chuyến đi và bầu trời tri thức. Nhưng cô gái ấy đã tự tay gấp gọn bầu trời của mình lại, giấu nhẹm vào nếp áo, khóa chặt tuổi thanh xuân để gánh vác chữ hiếu, để sinh ra tôi và nuôi tôi lớn lên.
Sự vô tâm bấy lâu nay của tôi như một nhát dao khía vào tim. Tôi từng nghĩ má thiển cận, má không có ước mơ. Nhưng thực ra, ước mơ của má chưa bao giờ biến mất; nó chỉ lặn sâu vào lòng đất, trở thành lớp phù sa màu mỡ để ươm mầm cho những hoài bão của tôi hôm nay. Những người phụ nữ như má, họ không phải sinh ra đã là những người mẹ hoàn hảo chỉ biết hy sinh. Họ cũng từng là những người mang trong mình một thế giới lấp lánh, nhưng họ đã chọn đánh đổi thế giới ấy vì tình yêu thương.
Cả đêm đó, tôi không ngủ. Tôi cẩn thận vuốt phẳng nếp giấy, gấp lại chỗ cũ, rồi khâu kín đường chỉ nơi cổ áo bằng những mũi kim tỉ mỉ nhất. Tôi muốn giữ lại bí mật tuổi thanh xuân ấy cho má, và cho cả chính mình.
Sáng hôm sau, sương chưa tan hết trên những tàu lá chuối ngoài hiên, tiếng xe ôm của chú Tư đã nổ máy pành pạch ngoài ngõ. Bữa sáng là bát cơm nguội ăn với cá rô kho quẹt được má hâm nóng hổi. Má lăng xăng đi ra đi vào, dúi vào tay tôi khi thì bịch thuốc cảm, khi thì đòn bánh tét. “Lên trển nhớ ăn uống đàng hoàng, đừng có nhịn ăn mà đau bao tử. Đi lại ngó trước ngó sau...” Má dặn dò, điệu bộ luống cuống thường ngày.
Tôi đeo balo lên vai, tay ôm chiếc túi vải đựng chiếc áo dài thiên thanh. Thay vì chỉ gật đầu ừ hữ lấy lệ như mọi lần, tôi bước tới, vòng tay ôm chầm lấy má. Cảm giác vòng tay mình ôm trọn tấm lưng gầy gò của má khiến tim tôi thắt lại. Mùi mồ hôi chua chua, mùi sương sớm và mùi khói bếp thân thuộc làm tôi muốn vỡ òa.
“Áo dài má cho, con mặc vừa y, không cần sửa gì hết,” tôi thì thầm vào vai má, cố giấu đi tiếng nấc. “Má ở nhà giữ gìn sức khỏe. Con lên đại học, con sẽ học thật giỏi. Con sẽ làm một cô giáo dạy Giáo dục Công dân thật tốt, con sẽ đi đến những nơi thật xa... thay cả phần của má ngày xưa”. Má hơi sững người lại. Vòng tay má ôm tôi luống cuống rồi siết chặt hơn. Dù má không nói gì, nhưng tôi cảm nhận được bờ vai má đang run lên nhè nhẹ. Có lẽ má không biết tôi đã đọc được bức thư, nhưng má hiểu rằng đứa con gái bé bỏng của má cuối cùng đã thực sự trưởng thành.
“Tổ cha mầy, lớn rồi còn nhõng nhẽo,” giọng má nghèn nghẹn. “Đi bình an nghen con”. Tôi bước ra ngõ, trèo lên chiếc xe cúp cũ của chú Tư. Chiếc xe lăn bánh, để lại đằng sau cánh cổng sắt rỉ sét và dáng má đứng trông theo, nhỏ bé giữa đất trời quê hương. Tôi ôm chặt chiếc túi vải trước ngực. Ở trong đó, chiếc áo dài lụa màu thiên thanh đang ngủ yên, giấu trong lòng nó cả một mùa thu thanh xuân rực rỡ và những giấc mơ dang dở.
Tôi biết, chuyến xe hôm nay không chỉ chở riêng tôi đến cánh cổng trường Đại học Đồng Tháp. Nó đang chở theo cả bầu trời hy vọng của người con gái mười tám tuổi năm xưa. Bầu trời ấy, từ hôm nay, tôi sẽ thay má dang rộng cánh bay.
NGUYỄN MINH HÙNG